Νεγάδες
Οι Νεγάδες βρίσκονται στο κέντρο του Ζαγορίου και είναι χτισμένοι σε κεκλιμένο οροπέδιο του όρους "Κοζιακός"  ανάμεσα σε δασώδεις λόφους και σε υψόμετρο 1.060 μέτρων. Η ίδρυση του χωριού φέρεται κατά το έτος 1312 μ.Χ με πρώτο οικιστή τον μεγαλοκτηματία Γεώργιο Νέγα , από τον οποίον προέρχεται και η ονομασία του οικισμού. Αρχικά το χωριό είχε 11 σπίτια πολύ μικρά, αργότερα όμως μεγάλωσε όταν μετοίκισαν κάτοικοι μικρών οικισμών  της γύρω περιοχής.
 Οι οικισμοί αυτοί ήταν:
 Άγιος Δημήτριος
Ο οικισμός αυτός είχε μικρή εκκλησία στο όνομα του  Αγίου  Δημητρίου όπου και πήρε το όνομα του ο οικισμός. Βρισκόταν στην περιοχή Ροϊνια.

 Αγία Παρασκευή
Στον οικισμό αυτό υπήρχε εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Βρισκόταν  στο δρόμο προς τα "Ριζιανά".

 Εννεάδελφα
Ο οικισμός αυτός χτίστηκε από τα εννέα αδέρφια του κτήτορα των Νεγάδων, Γεώργιο Νέγα και βρισκόταν απέναντι από τον λόφο της Αγίας Τριάδας και ανατολικά. Οι απόγονοι αυτών μετοίκησαν στους Νεγάδες.

 Κοζιακός
Στον Κοζιακό υπήρχαν 16 σπίτια και τρεις εκκλησίες (της Παναγίας , της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Νικολάου). Το 1600 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον οικισμό και να εγκατασταθούν 11 οικογένειες στους Νεγάδες.

 Λιάψα
Ο οικισμός αυτός βρισκόταν δεξιά της τοποθεσίας "Τρία Δένδρα". Κτήτορας  του οικισμού ήταν ο Ηλίας Αψής όπου και έδωσε το όνομα στον οικισμό. 

 Χάσια
Δεν γνωρίζουμε που βρισκόταν ο οικισμός αυτός. Πιθανόν όμως να πρόκειται για τα Χάσια που βρισκόταν ανάμεσα από Θεσσαλία και Γρεβενά.

Οι Νεγαδιώτες αρχικά ασχολήθηκαν με την καλλιέργεια  της γης και με την κτηνοτροφία. Λόγω της έλλειψης μεγάλων εκτάσεως καλλιεργήσιμης γης, άρχισαν να ταξιδεύουν σε ξένους τόπους όπως Βλαχία, Μολδαβία, Βεσσαραβία, Ρωσία, Αυστρία, Βουλγαρία, Μακεδονία, Κωνσταντινούπολη και Μικρά Ασία και να κάνουν διάφορα επαγγέλματα. Η διάρκεια αυτών των ταξιδιών διαρκούσε από 2 χρόνια και παραπάνω. Ζούσαν με λιτότητα ώστε να μπορούν να στέλνουν χρήματα πίσω στις οικογένειές τους. Αρκετοί Νεγαδιώτες, τουλάχιστον 90 οικογένειες , επιδόθηκαν στο εμπόριο και κατάφεραν να πλουτίσουν και να αποκτήσουν κτήματα  αγροτικά και αστικά στα μέρη όπου ζούσαν. Κάποιοι Νεγαδιώτες που ζούσαν κυρίως στη Βλαχία και Μολδαβία , υπήρξαν προμηθευτές προβάτων για τον αυτοκρατορικό στρατό και εισέπρατταν το προβατονόμιο στην Ευρωπαϊκή Τουρκία όπως ο πατέρας του Μιχαήλ Β' Ηγεμόνος της Βλαχίας,  Κωνσταντίνος Μπόζιος.

Τα σπίτια  άρχισαν να μετατρέπονται σε αρχοντικά λόγω της αυξανόμενης οικονομικής ευμάρειας. Έτσι βλέπουμε σπίτια διώροφα, τριώροφα και τετραώροφα με επιβλητική μεγαλοπρέπεια. Για την ασφάλειά τους από τους Τούρκους και τους ληστές είναι περιτριγυρισμένα από ψηλούς τοίχους , τους λεγόμενους "οβορούς", που ξεπερνούν τα 2 μέτρα ανάλογα βέβαια από την θέση του σπιτιού και την γεωμορφολογία του εδάφους, αποκτώντας όψη φρουρίου.

Την περίοδο της ακμής των Νεγάδων κυρίως από το 1740 μέχρι το 1850, ο οικισμός αριθμούσε πάνω από 1000 κατοίκους και 250 σπίτια.  Λόγω των τούρκικων και αλβανικών καταπιέσεων καθώς και οι μεγάλες ληστείες που έγιναν στους Νεγάδες ανάγκασαν πολλές οικογένειες να εγκαταλείψουν το χωριό και να εγκατασταθούν σε Χώρες του εξωτερικού όπου υπήρχαν οι επιχειρήσεις τους. Αρκετά μεγάλη μείωση του πληθυσμού έγινε μετά τον πόλεμο του 1940. Την περίοδο του Εμφυλίου πολέμου το χωριό μετά από διαταγή, εκκενώθηκε ολοσχερώς και οι κάτοικοι διασκορπίστηκαν στα Γιάννενα και σε άλλα μέρη. Ελάχιστοι ήταν αυτοί που γύρισαν προς εγκατάσταση και μόνιμη διαμονή.

Η συγκοινωνία τα παλιά  χρόνια  γινόταν  με μουλάρια ή πεζοπορώντας. Χρειαζόταν μία μέρα για να φτάσουν στα Ιωάννινα. Υπήρχαν δύο δρόμοι που συνδέανε το χωριό με την πόλη. Ο πρώτος δια μέσου της Δοβράς - Ροντοβάνι και ο δεύτερος δια μέσου Ριζιανά - Τσονδίλα -Καγκέλια - Λυκόστομο. Ο ευεργέτης των Νεγάδων Γεώργιος Καραστάθης κατασκεύασε το 1840 με 10.000 γρόσια τον λιθόστρωτο  δρόμο (γκαλντερίμι) από  Νεγάδες ως τη Δοβρά (από το γεφύρι "του Οβριού" περνούσε από όλο τον Ξηροπόταμο και έφτανε κοντά στη Δοβρά). Όταν υπήρχε μεγάλη χιονόπτωση από εκεί ήταν ο δρόμος που χρησιμοποιούσαν οι Νεγαδιώτες.